Ocena wypełnienia i zawartości żołądka

Ultrasonografia w ocenie zawartości żołądka – akademicki wymysł czy praktyczny trik ?

One comment
Photo by Viajero on Pexels.com

Ultrasonografia w ocenie zawartości żołądka – akademicki wymysł czy praktyczny trik ?

Godzina druga w nocy, indukcja znieczulenia ogólnego. Pacjent niby na czczo, ale coś wzbudza nasze wątpliwości i decydujemy się na RSI. Student przyciągnął aparat USG. „Doktorze, a może zobaczymy żołądek?”. Nie jest to rzecz, o której marzymy o tej godzinie, ale skoro już jest … W USG duża ilość płynu w żołądku, po założeniu sondy 300 ml w ssaku. Czy zmieniło to nasze postępowanie ? Tak. Czy dzięki temu pacjent się nie zachłysnął w czasie RSI? Ciężko powiedzieć, ale na pewno zwiększyło to margines bezpieczeństwa.

Wskazania

Obecność treści pokarmowej w żołądku u chorego w sytuacji utraty przytomności jest związana z wysokim ryzykiem zachłystowego zapalenia płuc.

Kiedy chcemy wykonać takie badanie?

  1. Opóźnione opróżnianie żołądka (ciąża, cukrzyca, zaburzenia funkcji wątroby lub nerek, choroby nerwowo-mięśniowe).
  2. Nieznana pora ostatniego posiłku u chorego zakwalifikowanego do zabiegu operacyjnego (bariera językowa, zaburzenia świadomości).
  3. Brak przestrzegania czasu „na czczo” (stan nagły, trudna komunikacja).

Technika wykonania

Badanie wykonujemy w dwóch ułożeniach pacjenta: na plecach oraz na prawym boku. Ta ostatnia pozwala na przesunięcie treści żołądkowej w kierunku odźwiernika.

Głowicą z wyboru będzie głowica typu convex, którą należy przyłożyć w płaszczyźnie strzałkowej w okolicy podżebrowej lewej. Następnie skanujemy okolicę przesuwając głowicę od lewej do prawej strony, dodatkowo wykonując ruch wachlarzowy.

Poszukujemy odźwiernika, który jest dobrze dostępny w badaniu oraz bezpośrednio koreluje z wypełnieniem żołądka.

Źródło: gastricultrasound.org

A teraz odrobina sonoanatomii:

R – m. prosty brzucha, L – wątroba, A – odźwiernik, P – trzustka, Sma – t. krezkowa górna, Ao – aorta, D – przepona
Źródło: gastricultrasound.org

Skupiając się bardziej na uzyskanym obrazie, możemy zróżnicować poszczególne warstwy ściany żołądka:

  1. Błona surowicza – cienka, hiperechogeniczna.
  2. Mięśniówka właściwa – gruba, hipoechogeniczna.
  3. Błona podśluzowa – hiperechogeniczna.
  4. Blaszka mięśniowa błony śluzowej – hipoechogeniczna.
  5. Blaszka właściwa błony śluzowej – cienka, hiperechogeniczna.
1 – bł. surowicza, 2 – mięśniówka właściwa, 3 – bł. podśluzowa, 4 – blaszka mięśniowa błony śluzowej, 5 – blaszka właściwa błony śluzowej
Źródło: gastricultrasound.org

Ocena jakościowa

Jaki zatem obraz możemy uzyskać po przyłożeniu głowicy?

Pusty żołądek:

  1. Kształt wpustu – płaski, zapadnięty lub okrągły (bull’s eye).
  2. Ściana – gruba, z dobrze widoczną mięśniówką właściwą.
  3. Zawartość – brak lub mała zawartość hipoechogenicznej treści.
Pusty żołądek (oznaczenia jak wyżej)
Źródło: gastricultrasound.org
Film: pusty wpust żołądka.Rycina: pusty żołądek.

Pokarmy i substancje stałe

  1. Kształt wpustu – okrągły, rozciągnięty.
  2. Ściana – cienka.
  3. Zawartość – heterogeniczna, wymieszana z powietrzem.

Krótko po zjedzeniu możliwe jest zobrazowanie tzw. „frozen glass sign”. Jest to spowodowane wymieszaniem treści pokarmowej i pęcherzyków gazu, które powodują powstanie cienia akustycznego zasłaniającego obraz wpustu.

Krótki czas od zjedzenia – frozen glass sign.
Źródło: gastricultrasound.org
Film: w trakcie wypełniania żołądka.
Dłuższy czas od zjedzenia.
Źródło: gastricultrasound.org
Film: Mieszanie pokarmu stałego z płynem klarownym.

Klarowne płyny

Podczas badania w pozycji na boku, odźwiernik może być większy niż w pozycji na plecach, co świadczy o spożyciu klarownych płynów.

  1. Kształt wpustu – okrągły, rozciągnięty.
  2. Ściana – cienka.
  3. Zawartość – hipoechogeniczna.
Klarowne płyny.
Źródło: gastricultrasound.org
Film: duża ilość klarownego płynu razem z pokarmem stałym.

Interpretacja

Prosta trzy stopniowa skala, która dobrze koreluje z objętością zalegającą w żołądku.

Stopień pierwszy

minimalna ilość płynu

brak widocznego płynu przy badaniu w pozycji na plecach i na prawym boku

Stopień drugi

75% pacjentów będzie mieć mniej niż 100 ml zalegającego płynu

Płyn widoczny tylko w pozycji na prawym boku

Stopień trzeci

75% pacjentów będzie mieć więcej niż 100 ml zalegającego płynu

Płyn widoczny przy badaniu w pozycji na plecach i na prawym boku

Podsumowanie

Badanie point-of-care żołądka może być cennym narzędziem przy ocenie jego zawartości przed przystąpieniem do indukcji znieczulenia. Nie tylko może nam wskazać rodzaj zalegającej treści, ale również pomoże nam oszacować jej objętość.

Płyn nieklarowny.
Płyn klarowny.

Autorzy: P. Ratuski @pratuski M. Zawadka @anestezjologia A. Krysa @krysaadas A. Graczyńska @agatagraczynska Ł. Filipski @lukfilipski

Polecane materiały:

Artykuł Anesthesiology

1 comments on “Ocena wypełnienia i zawartości żołądka”

  1. Z pewnością usg bardzo dużo mówi o wypełnieniu zoladka.Ocenę jednak najlepiej przeprowadzać w pozycji stojacej albo chociaz w pozycji siedzącej, oczywiscie w miarę możliwości.
    Zwraca też uwagę zbyt szczegołowo podana anatomia-wpust/odzwiernik?- przeciez zoladek ma rożny kształt nie mówiac juz o nierzadkiej kaskadzie czyli grzbietowym zagieciu dna . Lepiej użyc okreslenia proksymalna/dystalna cześc żoładka. Krzysztof Brosowski

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s